Tasarım Disiplinlerinde Yapay Zekâ: Kuramsal Açılımlar, Yöntemsel Arayışlar ve Eleştirel Değerlendirmeler
ARTIUM, tasarımın tüm yönlerine ve disiplinlerarası uygulamalarına açık fikirli bir yaklaşımla odaklanan; yayımladığı çalışmalardaki varsayım ve yöntemleri, ilgili disiplinlerin özgül çerçeveleri içinde değerlendiren bilimsel-akademik bir dergidir. Yılda iki kez, Şubat ve Ağustos aylarında yayımlanan derginin yayın dili Türkçe ve İngilizce olup resmî sahibi T.C. Hasan Kalyoncu Üniversitesi’dir. Bu özel sayının 2026 yılı, Cilt 13, Sayı 3 olarak yayınlanması planlanmaktadır.
Bu özel sayı, yapay zekâ ile tasarım arasındaki ilişkinin güncel, çok katmanlı ve hızla dönüşen yapısını tartışmaya açmayı amaçlamaktadır. Son yıllarda yapay zekâ, tasarım disiplinlerinin araştırma, düşünme, üretme, temsil etme, değerlendirme ve öğretme biçimlerini dönüştüren güçlü bir alan hâline gelmiştir. Tasarım, mimarlık, planlama, peyzaj mimarlığı, iç mimarlık, endüstriyel tasarım, görsel iletişim tasarımı, dijital sanat ve ilişkili alanlarda yapay zekâ temelli araçlar, yöntemler ve yaklaşımlar giderek daha görünür hâle gelmektedir. Bugün, yapay zekânın tasarım disiplinlerine entegrasyonunda önemli bir aşamaya ulaşılmıştır. Araştırmalar derinleşmekte, araçlar çeşitlenmekte ve uygulama örnekleri çoğalmaktadır; buna karşın alanın okuryazarlığı, eleştirel dili, değerlendirme ölçütleri, kuramsal çerçevesi, yöntemsel sınırları, etik boyutları ve pedagojik karşılıkları hâlen gelişimini sürdürmektedir.
Yakın gelecekte yapay zekânın tasarım alanında temel bir beceri ve yetkinlik alanı olarak konumlanması güçlü bir olasılık olarak görünmektedir. Ayrıca birçok kurumun stratejik planında yapay zekânın artık yalnızca “dijital dönüşüm” başlığı altında değil, kendi başına bir gelişim ve uzmanlık alanı olarak ele alınması, bu tartışmayı daha da güncel ve gerekli kılmaktadır.
Bu çerçevede özel sayı; yapay zekâ ve tasarım ilişkisini kuramsal, deneysel, eleştirel ve uygulamaya dönük boyutlarıyla ele alan özgün çalışmalara açıktır. Teori odaklı tartışmaların yanı sıra vaka çalışmaları, araç geliştirme, yöntem geliştirme, etik meseleler ve pedagoji eksenli araştırmalar da değerlendirme kapsamında yer almaktadır. Akademiden, Ar-Ge alanından, profesyonel uygulama ortamlarından, yurt içinden ve yurt dışından katkılar beklenmektedir.
Özel Sayı Editörü
Doç. Dr. Orkan Zeynel Güzelci
Öğretim Üyesi, İTÜ Mimarlık Fakültesi
